Tên đề tài: Nghiên cứu giải pháp đầu tư đồng bộ phát triển các nghề đào tạo trọng điểm

Mã số:CB2013-04-03

Cơ quan quản lý đề tài: Bộ lao động – Thương binh và Xã hội

Cơ quan chủ trì đề tài: Viện Nghiên cứu Khoa học Dạy nghề, Tổng cục Dạy nghề

Ban chủ nhiệm đề tài

Chủ nhiệm đề tài: PGS.TS Mạc Văn Tiến- Viện trưởng Viện Nghiên cứu Khoa học Dạy nghề

Thư ký: ThS. Nguyễn Quang Việt, Viện Nghiên cứu Khoa học Dạy nghề

Thành Viên:

TS. Nguyễn Hồng Minh, Tổng cục Dạy nghề.

ThS. Trương Anh Dũng, Tổng cục Dạy Nghề

ThS. Đặng Thị Huyền, Viện Nghiên cứu Khoa học Dạy nghề

CN. Nguyễn Thị Lê Hương Viện Nghiên cứu Khoa học Dạy nghề

ThS. Đinh Hữu Sỹ, Trường Cao đẳng nghề số 8, Bộ Quốc phòng

Các cộng tác Viên:

TS. Phan Minh Hiền – Ban quản lý dự án dạy nghề vốn ODA

TS. Phạm Xuân Khánh- Trường Cao đẳng nghề công nghệ cao Hà Nội

ThS. Nguyễn Quang Hưng - Viện Nghiên cứu Khoa học Dạy nghề

ThS. Phạm Đức Vinh- Trường Cao đẳng nghề công nghiệp Hà Nội

Các cơ quan phối hợp:

Các vụ của Tổng cục Dạy Nghề

 Đại học Quốc gia Hà Nội

Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam

Một số trường Cao Đẳng nghề trong danh mục các nghề trọng điểm

I. Tính cấp thiết của đề tài

Giai đoạn 2011-2020 được đánh dấu là giai đoạn phát triển mới của Việt Nam trên mọi lĩnh vực kinh tế-xã hội, văn hóa giáo dục, và khoa học công nghệ. Định hướng phát triển được thể hiện rõ nét qua Chiến lược phát triển kinh tế-xã hội, Chiến lược phát triển nhân lực, Quy hoạch phát triển nhân lực, Chiến lược phát triển giáo dục, Chiến lược phát triển dạy nghề thời kì 2011-2020. Theo đó, Việt Nam xác định xu thế tất yếu của hội nhập kinh tế quốc tế, nâng cao năng lực cạnh tranh thông qua phát triển các ngành kinh tế mũi nhọn, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phục vụ phát triển kinh tế thông qua giáo dục đào tạo và dạy nghề.

Quy hoạch phát triển nhân lực Việt Nam giai đoạn 2011-2020 thể hiện việc vừa tập trung phát triển nhân lực trong những ngành, những lĩnh vực mà Việt Nam có lợi thế cạnh tranh quốc tế và định hướng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tiếp cận trình độ khu vực và quốc tế. Chiến lược phát triển nhân lực Việt Nam cũng nêu rõ: “ Phấn đấu đến năm 2020 có 40 trường nghề chất lượng cao, trong đó đến năm 2015 có 05 trường nghề đạt đẳng cấp quốc tế và đến năm 2020 có 10 trường nghề đạt đẳng cấp quốc tế”. Tiếp đó, Chiến lược phát triển dạy nghề thời kì 2011-2020 xác định đến năm 2015 ban hành 130 chương trình, giáo trình cho các nghề trọng điểm cấp quốc gia; sử dụng 49 chương trình, giáo trình trình độ cấp khu vực và 26 chương trình, giáo trình quốc tế.

Để cụ thể hóa chiến lược trên, Quyết định 826/QĐ-LĐTBXH của Bộ Lao động Thương binh và Xã hội ban hành ngày 07/07/2011 đã xác định danh sách các nghề trọng điểm và trường được lựa chọn nghề trọng điểm để hỗ trợ đầu tư từ chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2011-2015, trong đó có 107 nghề trọng điểm quốc gia, 49 nghề trọng điểm khu vực và 26 nghề trọng điểm quốc tế.

Thực hiện Quyết định 826/QĐ-LĐTBXH, Tổng cục dạy nghề đã có công văn số 1866/TCDN-KHTC về hướng dẫn dự án đầu tư nghề trọng điểm 2011-2015 trong đó có những hướng dẫn về nội dung đầu tư các nghề trọng điểm và các trường có nghề trọng điểm như: Cơ sở vật chất, thiết bị dạy nghề; xây dựng chương trình, giáo trình; giáo viên cán bộ quản lí nghề. Trong đó cũng đã xây dựng tiêu chí giáo viên dạy nghề các trình độ quốc gia, khu vực và quốc tế.

Tuy nhiên, cho đến nay, trong quá trình thực hiện đã nảy sinh những vấn đề ngay từ ban đầu đó là thiếu hệ thống các tiêu chí , phương pháp và quy trình đầu tư nghề trọng điểm từ cấp độ quốc gia, khu vực đến quốc tế. Về phương diện nghiên cứu vẫn chưa có một khung phương pháp luận xác định nghề trọng điểm để từ đó có thể đề xuất những giải pháp căn cơ về đầu tư phát triển đồng bộ các nghề trọng điểm. Một số vấn đề cụ thể đặt ra bao gồm:

- Quy trình và phương pháp lựa chọn, xây dựng các nghề trọng điểm cấp khu vực và quốc tế đối với từng nghề; nội dung , phương pháp và quy trình đầu tư.

- Khung pháp lí và chính sách đầu tư đối với các nghề trọng điểm: hướng nghiệp, phân luồng học sinh sau trung học cơ sở và trung học phổ thông, thu hút người học, đầu tư tài chính bền vững(ngân sách nhà nước, mức độ đóng góp tài chính của các doanh nghiệp và người học đối với các nghề cấp độ khu vực và quốc tế…); các vấn đề liên quan đến quản lí, kiểm soát quá trình và đánh giá kết quả đầu tư; công nhận kĩ năng nghề, tuyển dụng, sử dụng lao động và các vấn đề liên quan đến việc làm đối với các nghề trọng điểm.

- Vai trò, phạm vi và mức độ tham gia của doanh nghiệp trong việc đầu tư, xây dựng, triển khai và đánh giá các nghề trọng điểm.

Đầu tư phát triển nghề trọng điểm cấp quốc gia, khu vực và quốc tế nhằm phát triển đội ngũ nhân lực phục vụ các yêu cầu phát triển kinh tế-xã hội là một định hướng tất yếu. Để thực hiện thành công định hướng chiến lược phát triển các nghề trọng điểm đòi hỏi phải có các nghiên cứu một cách căn bản để đưa ra những giải pháp đầu tư đồng bộ nhằm nâng cao hiệu quả cả về kinh tế và xã hội phù hợp với bối cảnh và điều kiện của Việt Nam hiện nay.

II. Tổng quan tình hình nghiên cứu

Trên thế giới:

Tổ chức Văn hóa Khoa học và Giáo dục (UNESCO,2006) nghiên cứu phương pháp và kinh nghiệm đầu tư tài chính cho dạy nghề ở các nước trên thế giới, từ các nước phát triển như Đức, Mĩ, Nhật và khu vực Mĩ la tinh đến các nước phát triển ở khu vực Châu Á và các nước phát triển ở Châu Phi. Các chính sách đầu tư tài chính cho dạy nghề của các nước đã được phân tích, nêu bật lên điểm mạnh, điểm yếu. Từ đó UNESCO xác định xu thế cơ chế tài chính và đánh giá các yếu tố ảnh hưởng cho dạy nghề trong tương lai.

          Nghiên cứu của World Bank( Adrian Ziderman, 2011) về đầu tư tài chính cho dạy nghề nhằm đạt được các mục tiêu chính sách ở các nước tiểu vùng sa mạc Sahara Châu Phi ( Sub-Sahara Africa-SSA). Tài liệu phân tích cơ chế tài chính cho dạy nghề đang được thực hiện ở các nước SSA, vai trò của chính phủ và các bên liên quan trong đầu tư tài chính cho dạy nghề, các khoản chi trong dạy nghề và đề xuất các kịch bản và giải pháp nhằm tăng cường đóng góp tài chính của các nguồn lực ngoài chính phủ cho dạy nghề.

          Nghiên cứu của INWENT- Đức (Jutt Franz,2006) tập trung phân tích các cơ chế nhằm tăng cường sự chia sẻ vai trò, trách nhiệm tài chính của các bên liên quan trong hệ thống dạy nghề thông qua ban hành phí đào tạo, thương mại hóa hoạt động đào tạo, tăng cường hoạt động phát sinh lợi nhuận của các cơ sở đào tạo, tăng cường vai trò của các doanh nghiệp và các cơ sở đào tạo tư nhân. Ngoài ra nghiên cứu cũng đề xuất các cơ chế sử dụng, chi tiêu tài chính cho dạy nghề nhằm tăng cường hiệu quả.

          Tổ chức Lao động quốc tế (ILO,2005) đánh giá, so sánh mức độ thông tin sẵn có về tài chính cho dạy nghề của các nước thuộc 03 khu vực: Châu Á Thái bình dương, Châu phi và Trung đông, Châu Mĩ la tinh và vùng Caribbe. Trong các nước được đánh giá và so sánh có Việt Nam. Nghiên cứu tập trung đánh giá cơ sở dữ liệu và khả năng truy cập dữ liệu về tài chính cho dạy nghề, đặc biệt ở khía cạnh cơ cấu nguồn lực tài chính và các khoản chi cho dạy nghề, đồng thời đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng cơ sở dữ liệu cũng như khả năng truy cập thông tin tại các nước tham gia nghiên cứu.

          Có thể thấy, các nhà nghiên cứu về tài chính cho dạy nghề trên thế giới đang tập trung vào cơ chế, chính sách đa dạng hóa nguồn lực tài chính cho dạy nghề, giảm vai trò đầu tư của chính phủ bằng các cơ chế tăng cường đóng góp của doanh nghiệp và các cơ sở đào tạo. Các nghiên cứu cũng đề cập, nhưng chưa nhiều đến các cơ chế sử dụng và chi tiêu hiệu quả tài chính trong dạy nghề. Có thể nói, đến nay, cơ chế và căn cứ đầu tư cho các nghề trọng điểm của một quốc gia chưa được nghiên cứu một cách sâu sắc và đầy đủ trên thế giới

          Tại Việt Nam

Thuật ngữ về nghề trọng điểm, trường trọng điểm mới được đề cập khá nhiều gần đây trong các văn bản pháp lí tại Việt Nam. Tuy nhiên, việc đưa ra định nghĩa thế nào là nghề trọng điểm và các tiêu chí để lựa chọn nghề trọng điểm cũng chưa có văn bản cụ thể, thực tế sự lựa chọn các nghề trọng điểm hiện nay là dựa trên đề xuất của tất cả các bộ, ngành, đơn vị dựa vào Chiến lược phát triển kinh tế-xã hội, Chiến lược phát triển nhân lực Việt Nam và Quy hoạch phát triển nhân lực Việt Nam nhằm tăng cường hội nhập kinh tế của Việt nam với các nước trong khu vực và trên thế giới.

          Mặt khác, dù đã có những hướng dẫn quy định về các nghề trọng điểm, các trường đầu tư nghề trọng điểm , song một khung phương pháp luận xác định nghề trọng điểm, phương pháp và quy trình thực hiện đầu tư, khung đánh giá và cấp phát, thừa nhận văn bằng chứng chỉ vẫn chưa được xác định một cách rõ ràng. Chính vì vậy, cần phải có những nghiên cứu các giải pháp đầu tư đồng bộ phát triển các nghề trọng điểm, các cơ sở đào tạo có nghề trọng điểm một cách căn bản và khả thi.

III. Mục Tiêu nghiên cứu:

 Đề xuất một số giải pháp mang tính khả thi về đầu tư đồng bộ phát triển các nghề trọng điểm phù hợp với bối cảnh và điều kiện của Việt Nam

IV. Đối tượng nghiên cứu

  • Tiêu chí, chỉ tiêu xác định nghề trọng điểm;
  • Phương pháp, quy trình xác định và đầu tư nghề trọng điểm;
  • Đầu tư và giải pháp đầu tư phát triển đào tạo nghề trọng điểm tại Việt Nam.

V. Phạm vi nghiên cứu

  • Phạm vi nội dung: Đề tài tập trung nghiên cứu khung phương pháp luận xác định nghề trọng điểm bao gồm hệ thống các tiêu chí , chỉ tiêu, quy trình và phương pháp triển khai đầu tư đồng bộ các nghề trọng điểm;
  • Phạm vi không gian: Một số trường cao đẳng nghề trong danh mục có nghề trọng điểm của Việt Nam sẽ tham gia thử nghiệm và tự đánh giá theo hệ thống các tiêu chí, chỉ tiêu xác định.

VI. Phương pháp nghiên cứu

          Các phương pháp được sử dụng để nghiên cứu đề tài này bao gồm:

  1. Phân tích tổng hợp;
  2. Thống kê, so sánh các tư liệu thứ cấp;
  3. Phương pháp chuyên gia.

VII. Nội dung nghiên cứu:

A. Các chuyên đề nghiên cứu

Chuyên đề 1: Cơ sở lý luận xác định tiêu chí nghề trọng điểm quốc gia, khu vực và quốc tế.

Chuyên đề 2: phương pháp, quy trình xác định và đầu tư nghề trọng điểm.

Chuyên đề 3: Kinh nghiệm đầu tư phát triển đào tạo nghề của một số nước đang phát triển

Chuyên đề 4: Các yếu tố ảnh hưởng đến việc đầu tư phát triển các nghề trọng điểm

Chuyên đề 5: Thực trạng chính sách đầu tư các nghề trọng điểm và các trường được đầu tư nghề trọng điểm của Việt Nam.

Chuyên đề 6: Đánh giá thử nghiệm các chỉ tiêu nghề trọng điểm tại một số trường Cao đẳng nghề

Chuyên đề 7: Giải pháp về cơ chế chính sách đầu tư đồng bộ để phát triển nghề trọng điểm.

Chuyên đề 8: Giải pháp về tổ chức thực hiện đào tạo các nghề trọng điểm

B. Kết cấu báo cáo tổng hợp

Ngoài phần mở đầu và kết luận, phụ lục và tài liệu tham khảo, đề tài tập trung nghiên cứu các chương sau

Chương 1: Cơ sở lý luận đầu tư đồng bộ các nghề trọng điểm

I. Một số khái niệm cơ bản

Nghề và nghề trọng điểm

Đầu tư đồng bộ nghề trọng điểm

Khái niệm khác có liên quan

II. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc đầu tư phát triển các nghề trọng điểm

Môi trường chính sách

Nhu cầu nhân lực của thị trường lao động

Vai trò và trách nhiệm của doanh nghiệp

Năng lực đào tạo của cơ sở dạy nghề

Gia đình và người học nghề

Các đối tác xã hội

III. Tiêu chí xác định nghề trọng điểm

Nguyên tắc xác định tiêu chí nghề trọng điểm

Các tiêu chí xác định nghề trọng điểm

IV. Phương pháp và quy trình đầu tư đồng bộ phát triển nghề trọng điểm

Phương pháp đầu tư phát triển nghề trọng điểm

Quy trình  đầu tư phát triển nghề trọng điểm

V. Kinh nghiệm một số nước về đầu tư phát triển đào tạo nghề

Kinh nghiệm của các nước phát triển

Kinh nghiệm của các nước đang phát triển

Chương 2: Thực trạng đầu tư phát triển đào tạo nghề

I. Thực trạng chính sách đầu tư dạy nghề của Việt Nam

1. thực trạng về hệ thống chính sách ( Vĩ mô, Vi mô, trung gian)

2. Thực trạng huy động nguồn lực đầu tư

II. Thực trạng đầu tư mạng lưới trường có nghề trọng điểm theo quyết định 826/ QĐ- LĐTBXH

Tổng quan về mạng lưới các trường có nghề trọng điểm

Đánh giá thực trạng đầu tư cho các trường có nghề trọng điểm

Một số tồn tại và nguyên nhân cơ bản

Chương 3: Một số giải pháp đầu tư đồng bộ phát triển các nghề trọng điểm ở Việt Nam đến năm 2020

I. Kết quả thử nghiệm và đánh giá các chỉ tiêu nghề trọng điểm tại một số trường cao đẳng nghề

Mô tả thử nghiệm bộ tiêu chí đầu tư

Kết quả thử nghiệm

Đánh giá kết quả thử nghiệm

Hoàn thiện quy trình và phương pháp

II. Một số giải pháp đầu tư đồng bộ phát triển các nghề trọng điểm

Nhóm giải pháp về cơ chế chính sách đầu tư cho các nghề trọng điểm

Nhóm giải pháp về tổ chức thực hiện đào tạo các nghề trọng điểm

Nhóm giải pháp về huy động nguồn lực phát triển các nghề trọng điểm

Nhóm các giải pháp khác

Kết luận và khuyến nghị

 

 

  • Bình luận
  • Đọc 2141 lần

Thông tin NIVET

Viện Khoa học Giáo dục nghề nghiệp là đơn vị sự nghiệp khoa học thuộc Tổng cục Giáo dục nghề nghiệp, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội

Giấy phép thiết lập Website trên internet số 109/GP-TTĐT ngày 01/7/2019

Ghi rõ nguồn "Viện Khoa học Giáo dục nghề nghiệp (NIVET)" hoặc http://www.nivet.org.vn khi phát hành lại thông tin từ nguồn này.

Copyright © 2016 Viện Khoa học Giáo dục nghề nghiệp

Thông tin liên hệ

  • Tầng 14, Tòa nhà Liên cơ quan Bộ LĐTB & XH, Khu D25, Số 3, ngõ 7, đường Tôn Thất Thuyết, Cầu Giấy, Hà Nội

  • This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

  • Điện thoại : (+84) 2439745020 - Fax: (+84) 2439745020