Thành phố Hồ Chí Minh  là một trong những trung tâm kinh tếchính trịvăn hóa và giáo dục quan trọng nhất của cả nước. Với dân cư hiện nay tại Thành phố đã trên 13 triệu người 1, cùng với sự phát triển nhanh chóng của khoa học kỹ thuật trong thế giới công nghiệp và trong xu thế hoà nhập toàn cầu hiện nay, vai trò của việc giáo dục nghề nghiệp (GDNN) nhằm giải quyết việc làm, ổn định cuộc sống cho những người đang sinh sống trong khu vực và trên địa bàn Thành phố ngày càng quan trọng. Để đáp ứng yêu cầu đó, ngành GDNN Thành phố cần có những đột phá trong tổ chức đào tạo các ngành nghề phù hợp với định hướng giải quyết việc làm theo nhu cầu xã hội.

 

1. Thực trạng triển khai đào tạo nghề đáp ứng nhu cầu xã hội tại Thành phố Hồ Chí Minh

1.1 Đào tạo đa ngành nghề nhằm đáp ứng nhu cầu hội nhập và phát triển toàn diện của nền kinh tế

Theo nghị quyết của Hội đồng Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh số 111/2016/NQ-HĐND về Kế hoạch phát triển kinh tế - văn hóa - xã hội Thành phố giai đoạn 2016 – 2020, Thành phố có chủ trương tập trung phát triển các ngành nghề chủ yếu gồm 04 ngành công nghiệp trọng yếu: Cơ khí chính xác, Điện tử - Công nghệ thông tin, Hóa chất - Nhựa, cao su, Chế biến tinh lương thực thực phẩm; 09 nhóm ngành dịch vụ trọng điểm: Tài chính-Ngân hàng-Bảo hiểm, Thương mại, Du lịch, Vận tải-Cảng & Kho bãi, Bưu chính-Viễn thông-Thông tin & Truyền thông, Kinh doanh tài sản bất động sản, Tư vấn, Khoa học công nghệ-Y tế, Giáo dục & Đào tạo; cùng với 08 lĩnh vực người lao động có thể tự do dịch chuyển trong Asean là: Nha khoa, Điều dưỡng, Khoa học công nghệ, Xây dựng, Kế toán, Kiến trúc, Dịch vụ khảo sát và Du lịch.

Theo chủ trương của Nghị quyết, các cơ sở GDNN tại Thành phố và các vùng lân cận cần phải xác định được những ngành nghề tập trung đào tạo nhằm xây dựng nguồn nhân lực cung cấp cho nhu cầu phát triển của Thành phố và cả khu vực. Chính vì thế mà việc đa dạng hóa các ngành nghề đào tạo là rất phù hợp và cần thiết để đáp ứng nguồn nhân lực cho những lĩnh vực đang có nhu cầu phát triển mạnh hiện nay và trong tương lai.

1.2 Đa dạng hóa phương thức đào tạo là yêu cầu khách quan nhằm đáp ứng nhu cầu học nghề, việc làm của người học

Trong thời đại cách mạng công nghiệp 4.0 với xu thế công nghệ biến đổi và phát triển nhanh chóng, đòi hỏi các doanh nghiệp phải thay đổi công nghệ và thiết bị thường xuyên. Người tiêu dùng hiện nay có nhu cầu ngày càng cao về sự đa dạng và chất lượng cao của những sản phẩm phục vụ đời sống. Do đó, người lao động cũng phải thường xuyên được bồi dưỡng, huấn luyện, đào tạo những kỹ năng mới nhằm phù hợp với sự phát triển nhanh của khoa học kỹ thuật. Người lao động  muốn tồn tại phải tự học tập, tự trao dồi những kiến thức, kỹ năng mới bằng nhiều hình thức thích hợp với điều kiện sống của bản thân. Vì vậy, đa dạng hóa phương thức đào tạo là một yêu cầu khách quan, rất cần thiết, giúp cho người lao động có thể vừa làm vừa học, đáp ứng nhu cầu học tâp muốn nâng cao tay nghề hoặc chuyển đổi nghề nghiệp khi cần thiết.

1.3. Người lao động tự khởi nghiệp là xu hướng đang phát triển và được khuyến khích mạnh mẽ.

Việc giải quyết việc làm cho những người trong độ tuổi lao động không thể chỉ dựa vào các doanh nghiệp, nhà máy.  Người lao động còn có thể tự tạo việc làm cho mình thông qua những hoạt động sản xuất kinh doanh cá thể hoặc thành lập những doanh nghiệp vừa, nhỏ, siêu nhỏ. Hiện nay trên cả nước xu hướng khởi nghiệp đang lan tỏa, có tác động tích cực đến sự phát triển của nền kinh tế. Thành phố Hồ Chí Minh là đơn vị đi đầu trong phong trào này, với tinh thần sáng tạo, năng động nhiều cá nhân hoặc nhóm đã chủ động “start-up” nhiều loại hình doanh nghiệp và đưa vào hoạt động rất thành công dù số vốn ban đầu không lớn.

2. Đề xuất giải pháp

Để việc thực hiện đa dạng hoá ngành nghề & phương thức đào tạo nhằm  đáp ứng nhu cầu học nghề - khởi nghiệp cho người lao động tại thành phố Hồ Chí Minh có bước đột phá và đạt hiệu quả cao, kiến nghị các cơ quan có thẩm quyền cần nghiên cứu thực hiện những biện pháp chủ yếu sau:

2.1. Trao quyền tự chủ đầy đủ cho các cơ sở GDNN nhằm đa dạng hoá ngành nghề đào tạo

Các cơ sở GDNN cần được giao quyền tự chủ hoàn toàn trong việc xây dựng kế hoạch hoạt động; tự quyết định thực hiện các chỉ tiêu nhiệm vụ và tự đảm bảo các điều kiện để thực hiện và cung cấp các dịch vụ dạy nghề đạt tiêu chuẩn chất lượng theo quy định. Các cơ sở GDNN phải được đảm bảo thực hiện theo cơ chế tự chủ về học phí và phải được xem là giá dịch vụ đào tạo, học phí phải được tính đúng, tính đủ chi phí đào tạo. Đối với các hoạt động dạy nghề có nguồn thu từ ngân sách nhà nước (NSNN) cần phải hiểu rõ, tự chủ không có nghĩa là giảm chi NSNN mà chỉ thay đổi phương thức đầu tư từ NSNN cho GDNN. Nhà nước chỉ nên tập trung phát triển các trường đào tạo nghề chất lượng cao, hoặc các ngành, nghề nhà nước có nhu cầu nhưng các trường hoặc các cơ sở ít đào tạo. Còn lại nên có chính sách tăng cường phát huy và đa dạng hóa các nguồn lực ngoài ngân sách nhà nước đầu tư phát triển GDNN của các tổ chức xã hội, các doanh nghiệp, các tập thể, cá nhân có năng lực đào tạo khác. Tạo cơ chế “mở” cho các cơ sở dạy nghề nhằm phát huy tối đa các nguồn lực của họ.

2.2. Đổi mới chương trình đào tạo chú trọng phát triển năng lực sáng tạo và kỹ năng khởi nghiệp

- Xây dựng chương trình đào tạo theo chuẩn đầu ra trên cơ sở tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc gia, có sự tham gia của Hiệp hội Giáo dục Nghề nghiệp Thành phố, các doanh nghiệp, các đơn vị sử dụng lao động phù hợp với chương trình đào tạo; các nội dung đào tạo phải được kết hợp với các kỹ năng mềm, kỹ năng khởi nghiệp, đạo đức nghề nghiệp, hình thành năng lực sáng tạo cho người học; tăng thời lượng thực hành, hướng dẫn người học vận dụng được kiến thức vào thực tiễn trong chương trình đào tạo. Các cơ sở đào tạo nghề chú trọng xây dựng chương trình liên thông giữa các cấp trình độ đào tạo trong cùng ngành, nghề hoặc với các ngành, nghề gần khác hoặc liên thông lên trình độ cao hơn. Đối với kỹ năng khởi nghiệp cần bổ sung chương trình Khởi sự doanh nghiệp (Start your Business- SYB) hoặc các chương trình Star- Up vào chương trình chính khoá.

- Mạnh dạn áp dụng công nghệ đào tạo tiên tiến nhập khẩu từ các nước phát triển, ứng dụng đồng bộ công nghệ thông tin trong dạy và học, quản lý đào tạo; tiếp tục đổi mới phương pháp dạy và học, theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; Thành phố có thể thí điểm thuê chuyên gia nước ngoài đào tạo trong một số ngành, nghề chất lượng cao cần đạt chuẩn quốc tế mà Thành phố chưa đáp ứng được. Thành phố Hồ Chí Minh cũng là địa phương thu hút nhiều nguồn vốn đầu tư nước ngoài, do vậy đội ngũ người lao động cần được chuẩn hoá trình độ ngoại ngữ đặc biệt là trình độ tiếng Anh để đáp ứng nhu cầu của các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, tiến đến việc xuất khẩu lao động hoặc cạnh tranh với các lao động các nước khác chính từ trong nước.

- Đổi mới chương trình, tài liệu đào tạo, bồi dưỡng nhà giáo phù hợp cho từng đối tượng về nghiệp vụ sư phạm, kỹ năng nghề, tin học, ngoại ngữ, công nghệ mới và kỹ năng mềm trên cơ sở chuẩn của nhà giáo GDNN.

2.3. Phối hợp với doanh nghiệp trong việc đào tạo, gắn kết giáo dục nghề nghiệp với thị trường lao động, việc làm bền vững

- Việc GDNN cần phải được phối hợp và phát triển từ hoạt động dự báo về nhu cầu nguồn nhân lực, nhu cầu việc làm và nhu cầu đào tạo theo lĩnh vực, ngành nghề cụ thể. Trong đó chú trọng công tác hướng nghiệp, tư vấn về GDNN tại trường trung học cơ sở, trung học phổ thông và cho người lao động. Ngoài ra, Nhà nước cần có chế độ, chính sách tạo điều kiện để hoạt động dạy nghề phải có sự phối hợp với các doanh nghiệp có sử dụng lao động trong quá trình học, thực hành, thực tập tại doanh nghiệp từ đó nhằm cải tiến và nâng cao chất lượng dạy nghề của cơ sở đào tạo cũng như khả năng tiếp cận các công nghệ mới của người học.

- Phát huy vai trò của doanh nghiệp, người sử dụng lao động, hiệp hội nghề nghiệp trong xây dựng chiến lược  phát triển GDNN; xây dựng tiêu chuẩn kỹ năng nghề và các chuẩn có liên quan trong GDNN, chương trình đào tạo, tham gia quá trình đào tạo, đào tạo lại, bồi dưỡng kỹ năng nghề cho nhà giáo và người học.

 

Nguyễn Phan Hoà -   Đinh Công Danh

Trường Trung cấp Nhân đạo

  • Bình luận
  • Đọc 204 lần

Thông tin NIVET

Viện Khoa học Giáo dục nghề nghiệp là đơn vị sự nghiệp khoa học thuộc Tổng cục Giáo dục nghề nghiệp, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội

Giấy phép thiết lập Website trên internet số 109/GP-TTĐT ngày 01/7/2019

Ghi rõ nguồn "Viện Khoa học Giáo dục nghề nghiệp (NIVET)" hoặc http://www.nivet.org.vn khi phát hành lại thông tin từ nguồn này.

Copyright © 2016 Viện Khoa học Giáo dục nghề nghiệp

Thông tin liên hệ

  • Tầng 14, Tòa nhà Liên cơ quan Bộ LĐTB & XH, Khu D25, Số 3, ngõ 7, đường Tôn Thất Thuyết, Cầu Giấy, Hà Nội

  • This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

  • Điện thoại : (+84) 2439745020 - Fax: (+84) 2439745020