Theo luật giáo dục nghề nghiệp, Chương trình đào tạo được thực hiện theo niên chế hoặc theo phương thức tích lũy mô-đun hoặc tín chỉ. Triển khai các chương trình đạo tạo này, cần có hình thức giảng dạy phù hợp. Bài viết chia sẻ một số tiếp cận về phương pháp giảng dạy tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp.

 

1. Một số phương pháp tiếp cận trong đào tạo nghề hiện nay

Hiện nay trong đào tạo nghề đang có ba phương pháp tiếp cận cơ bản:

- Phương pháp tiếp cận lấy thời gian làm cơ sở: Đặc trưng cơ bản của phương pháp tiếp cận này là lấy thời gian (năm học) làm cơ sở lập kế hoạch cho mỗi khóa  học.  Mỗi chương trình đào tạo cho một nghề được qui định học trong một số năm nhất định. Mỗi năm học có 2 học kỳ, thời gian nghỉ lễ tết, nghỉ hè, thời gian thi… được qui định thống nhất cho mỗi chương trình đào tạo. Mỗi học kỳ lại bao gồm các môn học, các bài thực hành được ấn định và người học phải hoàn thành trong khoảng thời gian nhất định.  Bất kể người học sẵn có năng lực, trình độ và khả năng ở mức độ nào thì cũng đều phải theo học đầy đủ những môn học theo đúng qui định của chương trình đào tạo.  Với phương pháp tiếp cận này rõ ràng không thừa nhận năng lực sẵn có trước khi tham giam khóa họ của người học do vậy phương pháp tiếp cận này ngày càng trở nên cứng nhắc, kém linh hoạt , không đáp ứng được nhu cầu của người học nghề.  

- Phương pháp tiếp cận lấy kỹ năng làm cơ sở: Đặc trung cơ bản của phương pháp tiếp cận này là chú trọng đến phát triển kỹ năng nghề, hình thành các kỹ năng làm việc thực tế cho người học. Theo phương pháp tiếp cận này, người học nghề sau khi tốt nghiệp sẽ làm việc được ngay theo yêu cầu của thực tế. Tuy nhiên người học sẽ không được đào tạo toàn diện về kiến thức và thái độ do việc trang bị các kiến thức chỉ dùng ở mức độ hạn chế hoặc ở mức độ tối thiểu để người học có thể thực hành được. Do vậy phương pháp tiếp cận này sẽ hiệu quả khi áp dụng với các khóa đào tạo nghề ngắn hạn.

- Phương pháp tiếp cận đào tạo theo năng lực thực hiện. Đặc trưng cơ bản của phương pháp này là lấy năng lực thực hiện làm cơ sở. Cụ thể là những kiến thức, kỹ năng nghề và thái độ mà người sử dụng lao động, thị trường lao động đòi hỏi ở người lao động cần phải có ở thực tế lao động sản xuất là cơ sở để phát triển chương trình đào tạo nghề. Với phương pháp tiếp cận này, không phụ thuộc vào thời gian học là bao lâu mà tùy thuộc vào khả năng là trình độ của người học theo các chuẩn quy định về kiến thức, kỹ năng nghề, thái độ đạt được sau quá trình học tập để công nhận kết thúc khoa học và được cấp văn bằng chứng chỉ theo qui định. Theo phương pháp tiếp cận này, không tổ chức theo năm học mà theo học kỳ, mỗi năm hoàn toàn có thể tổ chức nhiều hơn 2 học kỳ. Chương trình đào tạo nghề không tính theo năm học mà theo sự tích lũy năng lực thực hiện (kiến thức, kỹ năng nghề và thái độ). Người học tích lũy đủ năng lực thực hiện theo chuẩn quui định thì sẽ được cấp bằng tốt nghiệp.

2. Hình thức giảng dạy với tiếp cận đào tạo nghề theo tích lũy modun, môn học

Kể từ năm 1998 đến nay, thông qua Dự án Giáo dục kỹ thuật và dạy nghề, phương thức đào tạo nghề theo modun năng lực thực hiện đã được nghiên cứu và áp dụng rộng rãi trong các cơ sơ dạy nghề trên toàn quốc. Chương trình đào tạo được cấu trúc thành các mondul và môn học. Trong quá trình đào tạo, hầu hết các cơ sở dạy nghề vẫn chủ yếu tiếp cận theo phương pháp lấy thời gian làm cơ sơ để phát triển và tổ chức chương trình đào tạo nghề,  kế hoạch giảng dạy được thực hiện theo năm học, mỗi năm có 2 học kỳ, mỗi học kỳ người học bắt buộc phải hoàn thành một số lượng modun/môn học ấn định. Thực tế này xuất phát từ  nhiều nguyên nhân khác nhau như việc chủ động lựa chọn phương thức đào tạo truyền thống lấy thời gian làm cơ sở của cơ sở dạy nghề, đồng thời cũng một phần nguyên nhân do qui định hiện hành về chương trình khung hiện nay như việc qui định  “Thời gian của khoá học trình độ trung cấp nghề đối với người có bằng tốt nghiệp trung học phổ thông được thực hiện từ một đến hai năm học tuỳ theo nghề đào tạo”; “Thời gian của khoá học trình độ cao đẳng nghề được thực hiện từ hai đến ba năm học tuỳ theo nghề đào tạo đối với người có bằng tốt nghiệp trung học phổ thông”[1]. Như trên đã phân tích, với phương pháp tiếp cận này, các hoạt động đào tạo nghề tại các cơ sở dạy nghề sẽ trở nên cứng nhắc, kém linh hoạt và khó có thể đáp ứng được các yêu cầu về nhân lực của doanh nghiệp và thị trường lao động.

Hướng tới xây dựng xã hội học tập cũng như tạo điều kiện thuận lợi cho người học có thể học tập suốt đời, đồng thời làm cho chương trình đào tạo trở nên linh hoạt để đáp ứng được nhu cầu đa dạng của doanh nghiệp và thị trường lao động thì các hoạt động tổ chức đào tạo hiện nay tại các cơ sở dạy nghề cần phải lấy phương pháp tiến cận lấy năng lực thực hiện làm cơ sở cho việc phát triển và tổ chức quá trình đào tạo nghề theo đó các hoạt động đào tạo nghề phải  chuyển sang đào tạo tích lũy các modun/môn học đơn lẻ thành các modul trình độ với phương trâm xuyên suốt “người học là trung tâm của quá trình đào tạo”, phương pháp giảng dạy cần phải tập trung:

2.1. Phát huy tính tự chủ của người học

Người học có thể tự xây dựng một tiến độ học tập riêng trong khung thời gian cho phép đối với từng nghề, trình độ tương ứng.

Người học chủ động tích lũy các modun/môn học đơn theo các học kỳ

Người học có thể chọn lựa Modun/môn học trong chương trình đào tạo của cơ sở đào tạo phù hợp với sở thích, khả năng của người học và khuynh hướng của nhà tuyển dụng.

Tự học, tự  nghiên cứu là phương pháp rất quan trọng đối với người học, đồng thời thời gian tự học phải được tính cơ cấu thời gian học của người học trong mỗi học kỳ và khóa học.

2.2. Phát huy vai trò trung tâm của người học

Chú trọng phương pháp lấy người học làm trung tâm (learner-centered) hoặc lấy sự học làm trung tâm(learning-centered).

Sử dụng các phương pháp dạy học nhằm hướng người học phải sử dụng thời gian ngoài giờ lên lớp để tự học, tự nghiên cứu, làm việc nhóm.

Ưu tiên phương pháp dạy học cá thể hóa người học.

2.3. Chú trọng đánh giá quá trình

Xác định và công nhận năng lực sẵn có của người học thông qua việc đánh giá các văn bằng chứng của người học đã tĩnh lũy hoặc kiểm tra đầu vào.

Kết quả học tập được đánh giá theo học kỳ và theo số Modun được tích lũy

Sử dụng thang điểm 4 kết hợp thang điểm chữ, cho phép cách tính điểm tương đối (norm-referenced)

2.4. Đáp ứng yêu cầu liên thông

Các modun/môn học trong phạm vi một cơ sở dạy nghề phải có tính liên thông, hướng đến liên thông với các cơ sở dạy nghề khác.

Các trình độ đào tạo phải  liên thông trong toàn hệ thống và hướng đến liên thông với khu vực và quốc tế.

Kết luận

Đào tạo nghề đáp ứng nhu cầu xã hội trong đó có nhu cầu người sử dụng lao động, của thị trường lao động, của cá nhân người học đang là đòi hỏi cấp bách đối với các cơ sở dạy nghề, đồng thời đang là mục tiêu ưu tiên đầu tư phát triển của cơ qua quản lý nhà nước về dạy nghề, các tổ chức, doanh nghiệp tham gia hoạt động dạy nghề. Để đạt mục tiêu này, các hoạt động đào tạo nghề tại các cơ sở dạy nghề nên lấy phương pháp tiếp cận đào tạo theo năng lực thực hiện là chủ đạo trong quá trình tổ chức đào tạo nghề. Theo đó kế hoạch giảng dạy cần tạo điều kiện cho người học chủ động hình thành và phát triển năng lực thực hiện của mình thông qua việc tự tích lũy các modun/môn học. HÌnh thúc giảng dạy tạo điều kiện thuận lợi cho người học học được ở mọi lúc (thời gian phù hợp với từng cá nhân người học, có thể tự học, tự tích lũy năng lực thực hiện), mọi nơi (học ở trường, học ở thực tế sản xuất….), người học phải được công nhận và chấp nhận những năng lực thực hiện đã tích lũy được./.

Phạm Xuân Thu

 

 

Last modified on Thứ tư, 04 Tháng 12 2019
  • Bình luận
  • Đọc 34 lần

Thông tin NIVET

Viện Khoa học Giáo dục nghề nghiệp là đơn vị sự nghiệp khoa học thuộc Tổng cục Giáo dục nghề nghiệp, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội

Giấy phép thiết lập Website trên internet số 109/GP-TTĐT ngày 01/7/2019

Ghi rõ nguồn "Viện Khoa học Giáo dục nghề nghiệp (NIVET)" hoặc http://www.nivet.org.vn khi phát hành lại thông tin từ nguồn này.

Copyright © 2016 Viện Khoa học Giáo dục nghề nghiệp

Thông tin liên hệ

  • Tầng 14, Tòa nhà Liên cơ quan Bộ LĐTB & XH, Khu D25, Số 3, ngõ 7, đường Tôn Thất Thuyết, Cầu Giấy, Hà Nội

  • This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

  • Điện thoại : (+84) 2439745020 - Fax: (+84) 2439745020